Traverten Nasıl Oluşur ve Traverten Nasıl İşlenir?
Traverten Nasıl Oluşmuştur?

Genellikle sıcak su kaynaklarının yakınında ve kalsiyum karbonatlı suların yayılarak aktığı alanlarda, kirecin çökelmesi ile oluşan basamaklardır. En güzel örnekleri
Denizli-Pamukkale’dedir.

Traverten, basınç altında, bünyesinde erimiş karbon dioksit bulunan yeraltı suları, geçtikleri bölgelerdeki kalsiyum karbonatı (CaCO3) eriterek taşır. Suyun aniden açığa, basınçsız ortama çıkması ve karbondioksitin uçması ile, suda erimiş bulunan kalsiyum karbonat çok ince katmanlar halinde kayaların üzerine çöker. Bu birikim zamanla yastık gibi yumuşak hatları olan travertenleri oluşturur.

Ülkemizde traverten oluşumu en yaygın olarak, Antalya Ovası’ndadır.

Antalya Travertenleri: Üzerinde Antalya şehrinin de kurulu bulunduğu, traverten alanı yaklaşık 630 km2 alana sahiptir. Dünyadaki en geniş tufa platosu olarak kabul edilmektedir Bursa’da, Denizli civarında, Pamukkale’de ve Silifke’de de travertenler oluşmuştur.

 

Kalker, mermer gibi doğaltaş kayaçlarının bünyesindeki sulara, yağışların etkisiyle atmosferden ya da diğer yeryüzünden gelen karbondioksit, karbonik asit oluşturarak kayaçlarda ki suyun eritici özelliğini artırır.

H2O + CO2 = H2CO3

H2O (Su) ve CO2 ( Karbondioksit) , karbonik asitli suları ( H2CO3) oluştururlar. Bu karbonik suların kayaçları çözündürme özelliği fazladır ve bu sebeple sular kayaçlar arasında ilerlerken bünyelerine çözdükleri bol oranda ki kalsiyum karbonatı (CaCO3) alırlar.

H2CO3 + CaCO3 = Ca (HCO3)2  ve görüldüğü üzere bikarbonatça yoğun hale gelirler.

Bunların sonucunda kalsiyum bikarbonatça zengin sular, yeryüzüne ulaştıklarında bünyelerinde ki karbondioksit buharlaşır ve CaCO3 (kalsiyum karbonat) çökelmesi gerçekleşir. Bu çökelme travertenleri oluşturur ve devamlı tekrarlanan bu olaylar traverten katmanlarını oluşturmaktadır.

 

Traverten İsmini Nereden Aldı?

Traverten teriminin (travertino) İtalyanca, Tiburtinus kelimesinin zaman içinde değişmiş hali olduğu, bu oluşukların yaygın olarak görüldüğü İtalya’daki Roma yakınlarındaki Tibur’dan geldiği ve kayacın eski devirlerde Lapis Tiburtinus (Tibur taşı) olarak adlandırıldığı belirtilmektedir (Altunel, 1996, s.48). Julia (19839 ise traverten isminin traverten depolarının yaygın olarak bulunduğu İtalya’daki Tivoli’nin eski Roma zamanındaki ismi olan Tivertino’dan geldiğini ileri sürmektedir (Hancock vd., 1999, s.904).

 

Traverten Nasıl İşlenir?

Türkiye’nin Denizli, Bucak-Burdur, Mut-Mersin, Sivas , Antalya gibi birçok bölgesinde traverten ocakları işletilmektedir. Üretilen malzeme blok, moloz olarak veya fabrikalarda işlenerek ebatlı honlu, cilalı traverten gibi mamüller halinde iç piyasada kullanılmakta veya büyük oranda yurtdışına ihraç edilmektedir.

Travertenin bloklar halinde ihraç edilmesi, ülkemizin kaynaklarının hak etmediği değerlerde yurtdışına çıkarılması anlamındadır. Yurtdışına ihraç edilen traverten, mermer vb. ürünler katma değerli ürünlere dönüştürülerek tekrar ülkemize satılabilmektedir.

Traverten işleme tesisinde olması gerekli olan ekipmanları sırası ile;

  • Taurus-80 Katrak Makinesi (Traverten bloklarını kesmeye yarar)
  • Fırın ve Epoksi Sistemi (Traverten plakaların cila ve ebatlama işlemi öncesi sağlamlaştırılmasına yarar)
  • Pegasus Plaka Cila Makinesi (Traverten plakalarının cilalanmasına yarar)
  • Excalibur Ebatlama Makinesi (Traverten plakalarının hassas ve gönyeli ebatlanmasına yarar)
  • Alligator Çok Bıçaklı Ebatlama Makinesi (Plaka artıklarından, fayans artıklarından kalan atıl ürünlerin değerlendirilmesi noktasında ebatlanması ve mozaik üretimine yarar)
  • Alligator Dalgalı Profil Makinesi ( 30 cm. altında ki ölçülerde ki atıl traverten malzemenin yüzeyinde dalgalı ve füturistik işlemlerin yapılmasına yarar)
  • Titreşim Eskitme Makinesi ( Ebatlanmış traverten yarı mamüllerin eskitilerek antik bir görüntü elde edilmesini sağlar)

Bu işleme makinelerine ilaveler yapılabilmektedir. Detaylı bilgi için iletişim

 

Ayrıca 2010 yılında yazılmış, derlenmiş bilimsel çalışmayı da incelemenizde fayda görüyorum;

http://dergipark.gov.tr/download/article-file/3249

Please follow and like us: